Πρόωρος τοκετός

Πρόωρος τοκετός είναι η γέννηση ενός παιδιού πριν την κανονική εποχή του και αυτό σημαίνει κίνδυνο για το νεογνό μια και δεν είναι ικανό για να λειτουργήσει αυτόνομα και ολοκληρωμένα. Πρόωρο τοκετό έχουμε όταν γεννηθεί το παιδί μεταξύ της 20ης και 37ης εβδομάδας της εγκυμοσύνης. Είναι πιο συχνός σε γυναίκες χαμηλού κοινωνικού και οικονομικού επιπέδου, ανεπάγγελτες ή ημιαπασχολημένες καθώς και σε άγαμες μητέρες.

Γυναίκες κάτω των 19 ή πάνω των 35 χρόνων, καθώς επίσης έγκυες με σωματικό βάρος προ της εγκυμοσύνης κάτω των 50 κιλών και ύψος κάτω των 150cm έχουν υψηλότερα ποσοστά πρόωρων τοκετών. Οι προηγούμενες αποβολές, οι προηγούμενοι πρόωροι τοκετοί αυξάνουν τον κίνδυνο πρωορότητας σε επόμενες εγκυμοσύνες. Στις περισσότερες περιπτώσεις το ακριβές αίτιο που θα προκαλέσει έναν τοκετό πριν την ώρα του παραμένει άγνωστο. Οι σπουδαιότερες καταστάσεις που προδιαθέτουν σε πρόωρο τοκετό είναι:

Η αυτόματη πρόωρη ρήξη των εμβρυϊκών υμένων, η υπερδιάταση της μήτρας που συμβαίνει σε πολύδυμη εγκυμοσύνη και σε υδράμνιο, η φλεγμονή των εμβρυϊκών υμένων (υποκλινική χοριοαμνιονίτις), οι ανατομικές ανωμαλίες της μήτρας (δίκερη μήτρα). Η ανεπάρκεια του τραχηλικού στομίου, οι συγγενείς εμβρυικές ανωμαλίες, διάφορες λοιμώξεις της μητέρας (ουρολοιμώξεις, κολπίτιδες από στρεπτόκοκκο, μυκόπλασμα, χλαμύδια κλπ) και τέλος έχουμε την Ιατρογενή πρόκληση τοκετού.

Αφορά το 28-30% των πρόωρων τοκετών, πραγματοποιείται σε παθολογικές καταστάσεις που αφορούν το έμβρυο και τη μητέρα και όπου επιβάλλεται πρόωρος τερματισμός της εγκυμοσύνης (προεκλαμψία, ενδομήτρια καθυστέρηση της ανάπτυξης του εμβρύου, ασυμβατότητα Rhesus, επιπλεγμένος Σακχαρώδης Διαβήτης κλπ).

-Πως θα καταλάβει η έγκυος ότι κινδυνεύει από πρόωρο τοκετό?
Το πιο συχνό σύμπτωμα μιας εγκύου με επαπειλούμενο πρόωρο τοκετό είναι η υπερβολική δραστηριότητα της μήτρας (Συστολές) που συχνά παρουσιάζεται μερικές ημέρες ή εβδομάδες πριν την έναρξη του τοκετού.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η έγκυος εκφράζει το ενόχλημα σαν οσφυαλγία που αντανακλά χαμηλά στην κοιλιά ή σαν «πετρώματα» στον πυθμένα της μήτρας. Επίσης παρατηρεί αύξηση των κολπικών υγρών και πιθανά συχνουρία. Ο Μαιευτήρας που θα ενημερωθεί για αυτά τα ενοχλήματα θα πρέπει να εξετάσει προσεκτικά την έγκυο για την διερεύνηση αντικειμενικών σημείων, ενδεικτικών επικείμενου πρόωρου τοκετού.

Η κολπική εξέταση είναι απαραίτητη σε τέτοιες περιπτώσεις, ο τράχηλος της μήτρας πρέπει φυσιολογικά αυτή την περίοδο να είναι κλειστός, σκληρός στη σύσταση, προς τα πίσω και το μήκος του να είναι τουλάχιστον 1,5 cm. Κάθε τραχηλική αλλαγή με διαστολή ίση ή μεγαλύτερη του 1 cm και εξάλειψη μεγαλύτερου του 30%, υποδηλώνει αυξημένο κίνδυνο πρόωρου τοκετού.

Η μέτρηση ειδικών πρωτεϊνών στο αίμα της εγκύου (CPR ) δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Σε περίπτωση τώρα που έχουμε κανονικές συστολές της μήτρας (μυομητρίου) κάθε 5-10 λεπτά και διάρκεια 30 δευτερολέπτων, έχουμε επίσημα, έναρξη πρόωρου τοκετού. Η πρόληψη, όπως είναι λογικό, είναι πιο εύκολη από την θεραπεία και εκεί πρέπει να δώσουμε το μεγαλύτερο βάρος.

Αντιμετωπίζοντας τα πιθανά αίτια έναρξης ενός πρόωρου τοκετού όπως ουρολοίμωξης, κολπίτιδας με την κατάλληλη αντιβιοτική αγωγή, ανεπάρκεια τραχηλικού στομίου με περίδεση, ρύθμιση Σακχαρώδους Διαβήτου με ινσουλίνη, παθήσεις θυρεοειδούς, προεκλαμψία κλπ. Μειώνουμε τις πιθανότητες εμφάνισης της βαρειάς αυτής κατάστασης.

Εκτός αυτών, αν έχουμε βεβαρυμμένο ιστορικό, συνιστούμε κατάκλιση και δίνουμε τοκολυτικά φάρμακα. Η κατάκλιση στο αριστερό πλάγιο του σώματος είναι γεγονός ότι μειώνει την διεγερσιμότητα της μήτρας γιατί αυξάνει την αιμάτωση του οργάνου αυτού. Εφόσον τεθεί η διάγνωση έναρξης πρόωρου τοκετού, θα πρέπει να αρχίσει έγκαιρα τοκολυτική αγωγή.

Επειδή όλα σχεδόν τα τοκολυτικά φάρμακα εγκυμονούν κάποιες παρενέργειες για τη μητέρα και το έμβρυο, θα πρέπει να γίνεται προσεκτική επιλογή των ασθενών. Ο Μαιευτήρας θα πρέπει νε ελέγχει διεξοδικά την έγκυο ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανές παρενέργειες. Οι κυριότερες προϋποθέσεις για την θεραπεία είναι: 1) ένα υγιές έμβρυο 2) εγκυμοσύνη μεταξύ 20 και 34 εβδομάδων και τέλος 3) Διαστολή του τραχηλικού στομίου κάτω των 4cm, ενώ οι εμβρυϊκοί υμένες πρέπει να είναι άρρηκτοι (να μην έχουν σπάσει τα «νερά»). Όπως προανέφερα, το έμβρυο που θα γεννηθεί πρόωρα, κινδυνεύει να αναπτύξει βλάβες άμεσες αλλά και απώτερες.

Η ανατομική και λειτουργική ανωριμότητα, διαφόρων οργάνων, ευθύνεται για την δυσκολία προσαρμογής των προώρων στην εξωμήτρια ζωή. Από το αναπνευστικό σύστημα έχουμε πνευμονική ανωριμότητα που οδηγεί σε αναπνευστική δυσχέρεια και πιθανά σε θάνατο. Από το κυκλοφορικό σύστημα έχουμε κίνδυνο υπότασης ενώ συχνή είναι και η καρδιακή ανεπάρκεια από ανοιχτό αρτηριακό πόρο.

Η ικανότητα διατήρησης σταθερής της θερμοκρασίας του σώματος είναι περιορισμένη, με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν συχνά υπέρ- ή υποθερμία. Η υπογλυκαιμία, η υποασβεσταιμία, η αιμορραγική διάθεση, η νεφρική ανεπάρκεια είναι μερικά από τα προβλήματα που εμφανίζονται στα πρόωρα νεογνά και που πρέπει να αντιμετωπιστούν από τους Νεογνολόγους.

Η αντιμετώπιση πρέπει να αρχίζει αμέσως μετά τον τοκετό, σε μονάδες εντατικής θεραπείας προώρων. Το πρόωρο παύει να νοσηλεύεται σε θερμοκοιτίδα και τοποθετείται σε κουνάκι, όταν το βάρος του φτάσει τα 2000 g 2 και γενικότερα όταν αποκτήσει την ικανότητα να διατηρεί την θερμοκρασία του σε φυσιολογικά επίπεδα.

Mικρού βάρους πρόωρα (μικρότερα από 1500 g) είναι δυνατό να παρουσιάσουν αργότερα διάφορα προβλήματα όπως Νευρολογικές διαταραχές, χρόνια αναπνευστικά προβλήματα, βλάβες στα μάτια, δυσκολίες στη μάθηση, πνευματική και ψυχοκινητική καθυστέρηση. Η έγκαιρη διάγνωση και σωστή αντιμετώπιση αυτών των καταστάσεων βελτιώνουν κατά πολύ την πρόγνωση.

ilias-metaxas

Ηλίας Μεταξάς

Ο Ηλίας Μεταξάς είναι γεννημένος στην Αθήνα. Αποφοίτησε από την Ιατρική Αθηνών στις 26/07/1983. Την ειδικότητά του στην Μαυευτική – Γυναικολογία πραγματοποίησε στο Νοσοκομείο Αλεξάνδρα και στο Λαϊκό Νοσοκομείο. Η εξειδίκευσή του έγινε στο Rochford Hospital of London το 1990. Είναι μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Υπερήχων στην Μαιευτική– Γυναικολογία και της Ελληνικής Εταιρειας Γυναικολογικης Ενδοσκοπικής Χειρουργικής. Ασχολείται επίσης με την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας τα τελευταία 15 χρόνια, καθώς και με την Εξωσωματική Γονιμοποίηση (IVF). Από το 2009 συνεργάζεται με το κέντρο εξωσωματικής γονιμοποίησης EMBRYOLAND. Συνεργάζεται με τα Μαιευτήρια «ΜΗΤΕΡΑ» και «ΙΑΣΩ». Είναι παντρεμένος με την κοινωνιολόγο Ευαγγελία Λαλιώτου και πατέρας τριών παιδιών: του Γιώργου (φοιτητή της Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών), της Ιωάννας (φοιτήτρια του τμήματος Διατροφολογίας- Διαιτολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), και της Ιφιγένειας (μαθήτριας Λυκείου).